1500 yılı aşkın süredir İstanbul'un (eski adıyla Konstantinopolis'in) silüetini taçlandıran, devasa kubbesiyle yüzyıllardır gökyüzüne ve depremlere meydan okuyan eşsiz bir başyapıt. Hem Bizans'ın en büyük katedrali hem de Osmanlı'nın ulu camisi olan, dünyanın sekizinci harikası Ayasofya'yı sadece mimari bir yapı olarak değil, insanlığın yaşayan en büyük tarih kitabı olarak keşfedin.
Ayasofya (Hagia Sophia), eski Yunancada kelime anlamıyla "Kutsal Bilgelik" demektir. Ancak devasa ahşap kapısından (İmparator Kapısı) içeri adım attığınızda karşılaşacağınız şey, sadece felsefi bir bilgelikten çok daha fazlasıdır: Akıllara durgunluk veren devasa bir boşluk hissi, pencerelerden süzülen ilahi bir ışığın dansı ve iki büyük cihan imparatorluğunun ağırlığı sizi aynı anda sarmalar.
M.S. 537 yılında Bizans İmparatoru I. Jüstinyen tarafından açılışı yapılırken, Jüstinyen'in Kudüs'teki efsanevi tapınağa atıfta bulunarak "Süleyman, seni geçtim!" diyerek övündüğü bu eşsiz yapı, tam 916 yıl boyunca dünyanın en büyük kilisesi olarak Hristiyanlığın merkezi oldu. 1453 yılında ise Fatih Sultan Mehmet Han'ın İstanbul'u fethiyle birlikte, şehre girer girmez ilk cuma namazını kıldığı ve fethin sembolü olarak camiye çevirdiği kutlu bir mekana dönüştü.
Bugün ise İslam sanatının eşsiz hat levhalarıyla Hristiyanlığın altın yaldızlı mozaiklerini aynı kubbe altında barındıran; hem bir ibadethane hem de evrensel bir insanlık mirası olarak her gün on binlerce ziyaretçisini ağırlamaya devam ediyor.
Ayasofya, 2024 yılı itibarıyla yeni bir ziyaret sistemine geçmiştir. Gitmeden önce bunları mutlaka bilin:
Miletli İsidoros ve Trallesli (Aydınlı) Anthemius isimli iki dahi fizikçi ve matematikçi tarafından inşa edilen Ayasofya, mimarlık tarihinde devrim yaratmıştır. Kubbesinin ve duvarlarının onca büyük İstanbul depremine rağmen nasıl ayakta kaldığı bugün bile bilim insanlarını şaşırtmaktadır.
Yerden tam 56 metre yükseklikte ve yaklaşık 31 metre çapında olan bu ana kubbe, döneminin mühendislik teknolojisinin çok ötesindedir. Kubbenin etrafına açılan 40 adet pencereden süzülen ışık huzmeleri, aşağıdan bakıldığında kubbenin kalın sütunların üzerinde değil de adeta altın bir zincirle gökyüzünden aşağı sarkıtılmış (havada asılı) gibi görünmesini sağlar. Bu optik illüzyon, içeri girenleri ezmek ve "ilahi bir mekan" hissi yaratmak için özel olarak tasarlanmıştır.
19. yüzyılda Sultan Abdülmecid döneminde, dönemin en ünlü hattatı olan Kazasker Mustafa İzzet Efendi tarafından yazılan 7.5 metre çapındaki devasa yuvarlak hat levhaları (Allah, Muhammed, dört halife ve Hz. Hasan ile Hüseyin'in isimleri) İslam dünyasının en büyük hat örnekleridir. İşin ilginç yanı, bu devasa levhalar kapılardan sığmadığı için ahşap kasnakları içeride birleştirilmiş ve yazıları Ayasofya'nın içinde yazılmıştır. Üstteki Hristiyan mozaiklerinin hemen altında bu İslami eserlerin durması, mekanı eşsiz kılar.
Ayasofya'nın bugün hala ayakta olmasının en büyük sebeplerinden biri, Osmanlı'nın baş mimarı Mimar Sinan'dır. Yapının zamanla kubbe ağırlığına dayanamayıp dışa doğru açılma (yıkılma) tehlikesi gösterdiğini fark eden Sinan, Ayasofya'nın etrafına devasa payandalar (destek duvarları) inşa ederek binayı sıkıştırmış ve muhtemel bir çöküşü engellemiştir. Aynı zamanda bugünkü zarif minareleri de yapıya o eklemiştir.
Kuzeybatı yönünde, girişin sol tarafında bulunan bu bronz kaplı sütunun, Hz. Meryem'in gözyaşlarıyla ıslandığına (veya Hızır A.S.'ın parmağını soktuğuna) inanılır ve bu yüzden yaz-kış hep nemlidir. Ziyaretçiler başparmaklarını sütundaki oymalı deliğe sokup ellerini hiç kaldırmadan 360 derece (tam tur) çevirerek dilek tutarlar. Eğer parmağınız ıslanırsa dileğinizin kabul olacağına inanılır.
Galeri katında (üst katta) yer alan ve 13. yüzyılda yapılan "Deisis" (Yakarış) mozaiği, Bizans mozaik sanatının dünyadaki en önemli örneği kabul edilir. Ortada Hz. İsa, bir yanda Meryem Ana, diğer yanda ise Vaftizci Yahya'nın bulunduğu bu mozaik, kıyamet gününde insanlık için af dilenmesini tasvir eder. Yüzlerdeki inanılmaz gerçekçi ifadeler, Rönesans resim sanatının bile başlangıcı sayılır.
Yine üst galerideki mermer korkulukların üzerinde, ilk bakışta sadece bir taş çiziği gibi duran Rünik (Kuzey Avrupa) bir yazı bulunur. 9. yüzyıldan kalma bu yazıda "Halvdan buradaydı" yazar. Bizans ordusunda (Vareg Muhafızları) paralı askerlik yapan bir Viking savaşçısının gizlice kazıdığı bu küçük imza, Ayasofya'nın tarihin ne kadar canlı ve evrensel bir tanığı olduğunun en güzel kanıtıdır.
İmparator I. Jüstinyen tarafından, 10 bin işçinin gece gündüz çalışmasıyla 5 yıl 10 ay gibi o döneme göre mucizevi bir rekor sürede inşa edilip ibadete açıldı.
Haçlı Orduları İstanbul'u işgal etti. Ayasofya'daki paha biçilemez altınlar, kutsal emanetler ve kapılar yağmalanıp Avrupa'ya (özellikle Venedik'e) kaçırıldı.
Fatih Sultan Mehmet, şehri fethettikten sonra doğrudan buraya geldi. Harabe halindeki yapıyı koruma altına alıp vakfetti ve Osmanlı'nın ulu camisine dönüştürdü. Mozaiklerin üzeri tahrip edilmeden ince bir sıvayla kapatıldı.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün onayıyla Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye çevrildi. Sıvalar altındaki asırlık Hristiyan mozaikleri gün yüzüne çıkarıldı ve restore edildi.
Danıştay kararı ile 86 yıl sonra tekrar cami statüsüne kavuşarak "Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi" adını aldı ve ibadete (namaza) açıldı.
Ayasofya, Sultanahmet, Topkapı Sarayı ve Yerebatan Sarnıcı'nı gezdikten sonra rotanızı Boğaz'ın serin sularına, Pierre Loti Tepesi'ndeki manzaraya veya Anadolu Yakası'nın Çamlıca Tepesi'ne çevirmek isteyeceksiniz.
İstanbul gibi devasa bir metropolde, kalabalık toplu taşıma araçlarına bağlı kalmadan ve duraklarda vakit kaybetmeden şehri keşfetmek için LenaCars'ın premium araç kiralama hizmetiyle tanışın.
İstanbul Kiralık Araçları Gör → 📞 7/24 Kesintisiz Destek*İstanbul Havalimanı (IST) ve Sabiha Gökçen Havalimanı (SAW) dahil tüm noktalardan anında araç teslimatı yapmaktayız.
Ücretsiz filo analizi ile tasarruf fırsatlarını keşfedin.
Türkiye'nin en geniş araç filosu ile güvenli ve konforlu yolculuklar.
10 dk
7 dk
12 dk